Homologacja pojazdów kategorii M i N (pojazdy silnikowe)

1. Co to jest homologacja?

Homologacja to proces, w wyniku którego nowy typ pojazdu zostaje dopuszczony do ruchu. Władza homologacyjna na podstawie pozytywnych wyników badań uprawnionej jednostki technicznej, wydaje świadectwo homologacji typu pojazdu, uprawniające do jego rejestracji. Świadectwo to jest potwierdzeniem spełnienia wymagań technicznych określonych w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/858.

Homologacja wydawana jest na typ pojazdu, w ramach którego występuje rodzina pojazdów o określonych wariantach i wersjach, które mogą różnić się od siebie tylko określonymi cechami wymienionymi w Rozporządzeniu UE 2018/858.

2. Co z dotychczas wydanymi świadectwami homologacji „PL"?

Od 29 października 2014 r krajowa homologacja typu pojazdu utraciła ważność.

3. Czym jest homologacja europejska?

Homologacja europejska wydawana jest w jednym z państw członkowskich UE zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/858 (poprzednio Dyrektywą 2007/46) i obowiązuje na terenie całej Unii. Innymi słowy pojazd posiadający europejskie świadectwo homologacji można sprzedać i zarejestrować w każdym państwie UE.

4. Jakie pojazdy obejmują kategorie M i N?

Pojazdy kategorii M to pojazdy silnikowe zaprojektowane i skonstruowane głównie do przewozu osób i ich bagażu. Kategorię M dzielimy na:

• M1 - pojazdy mające nie więcej niż osiem miejsc siedzących poza miejscem siedzącym kierowcy.
• M2 - pojazdy o masie maksymalnej nieprzekraczającej 5 ton, mające więcej niż osiem miejsc siedzących poza miejscem siedzącym kierowcy.
• M3 - pojazdy o masie maksymalnej przekraczającej 5 ton, mające więcej niż osiem miejsc siedzących poza miejscem siedzącym kierowcy.

Pojazdy kategorii N to pojazdy silnikowe zaprojektowane i skonstruowane głównie do przewozu ładunków. Kategorię N dzielimy na:

• N1 - pojazdy o masie maksymalnej nieprzekraczającej 3,5 tony.
• N2 - pojazdy o masie maksymalnej przekraczającej 3,5 tony, ale nieprzekraczającej 12 ton.
• N3 - pojazdy o masie maksymalnej przekraczającej 12 ton.

5. Jaka jest różnica pomiędzy pojazdem niekompletnym, kompletnym a skompletowanym?

Pojazd niekompletny oznacza każdy pojazd, który w celu spełnienia odpowiednich wymogów technicznych musi przejść przynajmniej jeden etap kompletacji.
Pojazd kompletny oznacza pojazd, który nie wymaga kompletacji w celu spełnienia odpowiednich wymogów technicznych. W takim pojeździe można dokonać zmian konstrukcyjnych, które podlegają ocenie homologacyjnej (np. montaż dodatkowego rzędu siedzeń w pojeździe o rodzaju nadwozia „van"). Taki pojazd może podlegać również homologacji wieloetapowej
Pojazd skompletowany oznacza pojazd, który w rezultacie procesu wielostopniowej homologacji typu spełnia odpowiednie wymogi techniczne.

6. Zamierzam ubiegać się o homologację. Co należy zrobić i w jakiej kolejności?

Poniżej przedstawiamy główne etapy procesu homologacji:

• Uzyskanie pisemnej zgody producenta pojazdu podstawowego na wykorzystanie dokumentacji homologacyjnej poprzedniego etapu oraz na zabudowę pojazdu (jeśli jest to pojazd skompletowany).
• Przygotowanie opisu technicznego typu pojazdu. Należy uzupełnić dokumentację techniczną, której zapewniamy aktualne wzory w formie elektronicznej. Aktualne wzory dokumentów znajdują się w Rozporządzeniu Wykonawczym Komisji (UE) 2020/683.
• Przeprowadzenie tzw. oceny wstępnej firmy, polegającej na wizycie ekspertów ITS u producenta. Wizyta ta ma na celu sprawdzenie możliwości prowadzenia powtarzalnej produkcji, która jest podstawą homologacji. Ocenie podlega głównie posiadany system jakości oraz możliwości produkcyjne.
• Dostarczenie pojazdu (reprezentanta typu) do badań homologacyjnych do ITS. Alternatywnie istnieje możliwość przeprowadzenia badań u producenta (o ile są ku temu odpowiednie warunki) - kwestia do uzgodnienia.
• Na podstawie wyników badań ITS, władza homologacyjna (w przypadku Polski jest to Transportowy Dozór Techniczny) wydaje europejskie świadectwo homologacji, które jest następnie umieszczane jest w europejskiej bazie świadectw homologacji ETAES, dostępnej dla władz homologacyjnych we wszystkich państwach UE. 

7. Na co szczególnie należy zwrócić uwagę podczas przygotowywania dokumentacji homologacyjnej?

Istnieje kilka ważnych kwestii, na które należy zwrócić uwagę podczas uzupełniania dokumentacji homologacyjnej:

• Właściwy podział pojazdów na typ/wariant/wersję. Aktualne wymagania odnośnie tego podziału zawarte są w Rozporządzeniu UE 2018/858 Załącznik I.
• Należy przestrzegać warunków zabudowy producenta pojazdu podstawowego (oraz poprzedniego etapu). Szczególnie istotna jest maksymalna masa całkowita oraz jej rozkład na osie. W przypadku przekroczenia założonych przez producenta wartości, konieczne mogą być dodatkowe badania, np. układu hamulcowego, kierowniczego czy emisji spalin.
• Zgodność wymiarów zawartych w opisie technicznym i na rysunkach z pojazdem i wymaganiami warunków zabudowy.
• Przy dużej liczbie wariantów/wersji szczegółowe dane techniczne dobrze jest zawrzeć w formie tabelarycznej, np. jako załącznik.
• Należy mieć na uwadze konieczność stosowania homologowanych podzespołów takich, światła, opony, agregaty chłodnicze, pasy, siedzenia, sprzęg, osłony przeciwrozbryzgowe itp.
• Pojazdy kategorii N powinny być wyposażone w osłony przeciwrozbryzgowe zgodnie z Załącznikiem VIII do Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) 2021/535. Pojazdy kategorii N1 i N2 o maksymalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 t mogą być zwolnione z wymagań dotyczących wyposażenia w urządzenia przeciwrozbryzgowe kół. Pojazdy niekompletne składające się z podwozia i kabiny, również są zwolnione z wyposażania ich w urządzenia ich w urządzenia przeciwrozbryzgowe.

8. Jak powinna wyglądać tabliczka znamionowa pojazdu kompletnego (niekompletnego) oraz skompletowanego i niekompletnego (po kolejnym etapie homologacji) podlegającemu procedurze homologacji wieloetapowej?

Obowiązek wyposażenia pojazdu przez producenta w tabliczkę znamionowa wynika z zapisów Rozporządzenia UE 2018/858. Wymagania odnośnie tabliczki znamionowej i numeru VIN są zawarte w Załączniku II do Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) 2021/535 (dla nowych typów pojazdów). Dodatkowo w pojazdach kompletnych VIN musi zawierać cyfrę kontrolną Od 7 czerwca wszystkie pojazdy będą musiały posiadać cyfrę kontrolną w VIN. Dodatkowo producent pojazdów, które są homologowane wieloetapowo na drugim i na kolejnych etapach poza tabliczką znamionową przewidzianą w Rozporządzeniu (UE) nr 19/2011 lub Rozporządzeniu Wykonawczym Komisji (UE) 2021/535 podwozia, musi przymocować do pojazdu dodatkową tabliczkę. Wzory tabliczek przedstawiono poniżej.

Przykład wypełnionej tabliczki dla pojazdów kategorii M1 i N1 oraz przykład wypełnionej tabliczki dla pojazdów kategorii M2, M3, N2 i N3:

Dodatkowo pojazdy które podlegają homologacji wieloetapowej muszą być wyposażone w dodatkową tabliczkę określającą producenta na kolejnym etapie homologacji oraz etap homologacji. Przykład wypełnionej tabliczki poniżej:

Ogólne wytyczne układu danych tabliczki znamionowej dla pojazdów kategorii M i N

 Uwagi:

* - tylko w przypadku homologacji wieloetapowej

** - należy uwzględnić o ile wartość zmienia się na bieżącym etapie homologacji

Ogólne wymagania dotyczące tabliczki znamionowej określa Rozporządzenie 2021/535 oraz Rozporządzenie UE nr 19/2011.

9. Na co zwracać uwagę podczas montażu oświetlenia?

Najczęstszym błędem jest montaż świateł w niewłaściwym miejscu i w sposób niezapewniający wystarczającej widoczności. Dokładne wymagania odnośnie miejsca montażu i kątów widoczności oświetlenia określa Regulamin nr 48 ONZ. Należy również pamiętać, że pojazdy kategorii N2 powyżej 7,5 t maksymalnej masy oraz N3 powinny posiadać także oznakowanie odblaskowe konturowe.

10. W jaki sposób zwracam się do ITS w celu rozpoczęcia procesu homologacji?

Do rozpoczęcia procesu homologacji potrzebne jest jedynie zlecenie w formie pisma wysłane do ITS, zawierające zwrot dotyczący przeprowadzenia badań homologacyjnych.

 
Przydatne linki:

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/858

Rozporządzenie - 2018/858 - PL - EUR-Lex

Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2020/683

Rozporządzenie wykonawcze - 2020/683 - PL - EUR-Lex

Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2021/535

Rozporządzenie wykonawcze - 2021/535 - PL - EUR-Lex

Rozporządzenie 19/2011 (tabliczka znamionowa)

http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?qid=1463567057253&uri=CELEX:02011R0019-20120411

Regulamin nr 48 ONZ (rozmieszczenie oświetlenia)

Addenda to the 1958 Agreement (Regulations 41-60) | UNECE

Wyszukiwarka europejskich aktów prawnych

http://eur-lex.europa.eu/homepage.html

Regulaminy ONZ

UN Regulations (Addenda to the 1958 Agreement) | UNECE

Legislacja strona komisji europejskiej http://ec.europa.eu/growth/sectors/automotive/legislation/index_en.htm